Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – co to za leki?

Spis treści

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) są jednymi z najczęściej stosowanych lekarstw na świecie. Wykazują szereg właściwości, dzięki którym mogą być przyjmowane przy wielu dolegliwościach. Działają przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo, a ich szeroka i łatwa dostępność zachęcają do zakupu. Jak każdy lek, tak i NLPZ nie są obojętne dla organizmu – mogą bowiem wywoływać różne działania uboczne. W tym artykule wyjaśniono, czym są niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Mechanizm działania i zastosowanie

Mechanizm działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych związany jest z ich zdolnością do blokowania enzymów, odpowiedzialnych za produkcję prostaglandyn – enzymu cyklooksygenazy 1 i 2 (COX-1 i COX-2). Prostaglandyny pełnią w organizmie szereg ważnych funkcji – niektóre z nich działają ochronnie na żołądek oraz rozszerzają naczynia krwionośne. Te rodzaje prostaglandyn wytwarza przede wszystkich COX-1. COX-2 z kolei produkuje te, które są „niepożądane”, gdyż wywołują stan zapalny, ból i gorączkę. Przy stosowaniu NLPZ zależy nam przede wszystkim na blokowaniu COX-2, a główne działania niepożądane są wynikiem hamowania aktywności COX-1. Wyróżnia się dwie grupy NLPZ:

  • nieselektywne – które blokują zarówno COX-1 jak i COX-2,
  • selektywne – blokujące wyłącznie COX-2.

Leki niesterydowe przeciwzapalne dzięki swojemu wszechstronnemu działaniu przeciwbólowemu, przeciwzapalnemu i przeciwgorączkowemu, mają wiele zastosowań. Stosuje się je w różnego rodzaju infekcjach w celu obniżenia gorączki i załagodzeniu stanu zapalnego. Są wykorzystywane w zmniejszaniu bólu różnego pochodzenia, m.in. bólu głowy, mięśni, stawów czy będącego wynikiem urazów. Koją również ból miesiączkowy czy związany z migreną. Ich właściwości przeciwzapalne są wykorzystywane w leczeniu wielu chorób reumatologicznych[1].

Działania niepożądane

Niesterydowe leki przeciwzapalne mogą wywoływać, tak jak wszystkie leki, pewnie działania niepożądane. Jak już wspomniano, jest to związane z blokowaniem wytwarzania „korzystnych” prostaglandyn. Ryzyko występowania działań niepożądanych jest uzależnione od bardzo wielu czynników. W zależności od zawartej w składzie substancji czynnej NLPZ mogą różnić się siłą działania przeciwbólowego i przeciwzapalnego, a także szybkością działania oraz występowaniem działań niepożądanych.

Częstość występowania działań niepożądanych wzrasta wraz z wiekiem chorego i ilością stosowanych leków.

Niewłaściwe postępowanie i dobór leku może  zwiększać ryzyko  uszkodzenia górnego odcinka pokarmowego, wątroby i nerek. 30 % pacjentów stosujących NLPZ-ty ma powikłania ze strony przewodu pokarmowego. Im dłuższy czas do pojawienia się efektu analgetycznego, tym większe jest ryzyko przyjęcia przez pacjenta wyższych dawek leku.  W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych,  NLPZ należy przyjmować łącznie z pokarmem, jednak takie przyjmowanie leku z pokarmem istotnie spowalnia absorbcję leku i  wystąpienie efektu przeciwbólowego.

U pacjentów w podeszłym wieku nie zaleca się stosowania NLPZ o długim okresie półtrwania, ani NLPZ w postaci tabletek o przedłużonym działaniu lub uwalnianiu, ze względu na wzrost ryzyka wystąpienia nefrotoksyczności[2].


[1] S. Wongrakpanich, A. Wongrakpanich, K. Melhado, A Comprehensive Review of Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drug Use in The Elderly. Aging Dis. 2018; 9(1), s. 143-150.

[2] S. Bindu, S. Mazumder, U. Bandyopadhyay, Non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) and organ damage: A current perspective. Biochem Pharmacol. 2020; 180, s. 114-147.

Bromley L., Brandner B., Ból ostry, MediPage, Warszawa 2013: 19-23; Samborski W., Choroby Serca i Naczyń 2016, tom 13, nr 4.

Cogiel A., Świat Medycyny i Farmacji, 2016; 7(182).

Malec -Milewska M., Woroń J., Kompendium leczenia bólu, Medical Education  2017: 38.

Wordliczek J., Dobrogowski J., Leczenie bólu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2011.

redakcja

redakcja

Bądź na bieżąco

Artykuły, które mogą Cię zainteresować