Nagłe ataki kaszlu, świszczący oddech lub ciężkie napady duszności. To objawy astmy, jednej z najczęściej występujących chorób układu oddechowego u dzieci. Szacuje się, że w Polsce choruje około 1 mln dzieci. Wiadomość o chorobie dziecka, w pierwszej chwili niemalże paraliżuje rodziców, którym trudno pogodzić się z „wyrokiem”. Astma bowiem, dla wielu osób, kojarzy się ogromnym ograniczeniem aktywności życiowych. Brak wiedzy na temat choroby, a także małe zaangażowanie rodziców chorego dziecka w poznanie i zrozumienie specyfiki choroby, powodują, że chore dziecko jest właściwie zamknięte w domu. Dlatego też obecnie w podejściu do leczenia astmy, szczególną wagę przykłada się do polepszenia jakości życia i zminimalizowania ograniczeń, co jest ważne szczególnie w przypadku dzieci. Skuteczna bowiem kontrola astmy, stosowanie się do zaleceń i stała współpraca z lekarzem, ogranicza uciążliwe objawy choroby, pozwalając prowadzić normalne życie dziecku i tym samym całej rodzinie.

Świszczący oddech. Słowo astma pochodzi z języka greckiego i oznacza dosłownie świszczący oddech. Bo to właśnie owe charakterystyczne świsty są podstawowym objawem napadu astmy. Innymi są kaszel, duszność, uczucie braku powietrza i ściśnięcia klatki piersiowej, a w ciężkim napadzie może dojść nawet do całkowitej niemożności oddychania (duszenie się). Astma jest chorobą cywilizacyjną. Należy do schorzeń uwarunkowanych zanieczyszczeniem środowiska naturalnego, gdzie wdychanie coraz większej ilości pyłów, spalin samochodowych i gazów przemysłowych osłabiają organizm, sprawiając, że jest on bardziej podatny na choroby dróg oddechowych. Jest to także tzw. choroba czystych rąk, bowiem zmiana jakości życia, a szczególnie większa higiena i „sterylność” pomieszczeń, spowodowała obniżenie odporności współczesnego człowieka na takie choroby jak astma czy alergia.

Chore dziecko. Astma może wystąpić u dziecka nawet w wieku niemowlęcym, jednak diagnostycznie można ją potwierdzić najlepiej u dziecka kilkuletniego. Najczęściej ujawnia się do 6. roku życia. Obecnie szacuje się, że już 9 proc. dzieci ma astmę, problem może być jednak niedoszacowany, gdyż w wielu przypadkach rodzice późno zgłaszają się do lekarza, nie zdając sobie sprawy, że ich dziecko ma astmę. Najczęstszym czynnikiem leżącym u podstaw ujawniania się astmy u dzieci jest alergia, najczęściej na roztocza kurz domowy, a czynnikami sprzyjającymi astmie są także atopia (nadmierna produkcja immunoglobuliny IgE przeciwko alergenom), czynniki środowiskowe wpływające na dziecko do drugiego roku życia (dym papierosowy, nieprawidłowa dieta, zakażenia wirusowe, nadmierne stosowanie antybiotyków).

Życie z astmą. Jest mnóstwo czynników, które mogą powodować napad astmy. W wielu przypadkach powodem nasilenia objawów jest uczulenie (kontakt z alergenem – np.
z kurzem, ze zwierzętami, z różnego rodzaju pyłkami, spożycie niektórych pokarmów). Reakcją na wdychanie alergenu jest silne podrażnienie błony śluzowej i napad astmy. Dlatego też astma jest jedną z tych chorób, które odczuwa się w codziennym życiu. Nieleczona ogranicza prowadzenie normalnego, aktywnego życia. Zmęczenie objawami astmy – uporczywy kaszel, duszności, częste nieprzespane noce osłabiają kondycję fizyczną i psychiczną. Bardzo często dzieciom chorym na astmę ograniczane są do minimum aktywności mogące wywołać objawy choroby - wychodzenie z domu, posiadanie zwierząt domowych, aktywność sportowa. Niewiedza i przewrażliwienie rodziców na punkcie choroby skutkuje wprowadzeniem ograniczeń „na wszelki wypadek”, powodując, że dziecko sporadycznie wychodzi z domu, ma poczucie krzywdy i niesprawiedliwości, nie może bowiem wykonywać tych samych czynności co jego rówieśnicy. Zwykłe wyjście na podwórko czy gra w piłkę, jest dla astmatyka nie lada wyzwaniem.

Kontrola objawów i leczenie. Rozpoznanie astmy jest w większości przypadków stosunkowo łatwe. Najczęściej wystarczy dokładny wywiad od chorego dotyczący okoliczności wystąpienia i przebiegu choroby. Lekarz dokładnie pyta rodziców chorego dziecka o wszystkie szczegóły towarzyszące napadom duszności, następnie osłuchuje płuca i serce. Czasem pobiera się również krew na badania laboratoryjne. Przy podejrzeniu astmy niezbędne jest badanie czynności płuc - spirometria.
W tej chwili według światowych standardów (GINA) dotyczących leczenia, bardzo duży nacisk kładzie się na kontrolę objawów astmy i od tego uzależnia się dobór odpowiedniego leczenia.

Sposób leczenia astmy zależy od stopnia ciężkości choroby. Obecnie stosuje się leki rozszerzające oskrzela, których działanie polega m.in. na długotrwałym obniżeniu napięcia mięśni gładkich oskrzeli, co w efekcie ułatwia oddychanie. W większości wypadków leki przeciwastmatyczne przyjmuje się wziewnie, inhalując porcję leku ze specjalnego dozownika.